تأیید کنسولی مدارک ایرانی و افغانستانی: معادل‌سازی و ارزشیابی

تأیید کنسولی خودِ ترجمه نیست

یک ادارهٔ ترکی ممکن است روی یک مدرک خارجی سه کار متفاوت بخواهد. ترجمهٔ رسمی مترجم سوگندخورده، صفحه را زیر سوگند مترجم به ترکی برمی‌گرداند. تأیید دفتر اسناد رسمی کار جداگانه‌ای است و اغلب روی همان امضا می‌نشیند. تأیید کنسولی، که در ترکی به آن tasdik می‌گویند، امضا و مهر را تأیید می‌کند. وزارت خارجهٔ ترکیه در بروشور واحد تصدیق همین را می‌گوید: هر مرجع امضا و مهر مرجع قبلی را تأیید می‌کند و این تأیید به متن مدرک سرایت نمی‌کند.

آپوستیل میان کشورهای عضو کنوانسیون لاهه به تاریخ ۵ اکتبر ۱۹۶۱ جای این مسیر را می‌گیرد. صفحه را ترجمه نمی‌کند. سوگند، ترکیب زبانی و جدول HCCH در راهنمای فارسی، دری و پشتو آمده است. این صفحه گام بعد است: اگر مدرک در ایران یا افغانستان صادر شده چه باید کرد و معادل‌سازی دیپلم و ارزشیابی مدرک این صفحه‌ها را چطور به کار می‌برند. پیش از ترجمهٔ مدارک رسمی فهرست کوتاه پرسش از ادارهٔ مقصد است.

چرا این دو کشور آپوستیل ندارند

ایران و افغانستان در جدول وضعیت HCCH برای این کنوانسیون نیستند. سند رسمی کشوری که طرف کنوانسیون نیست از این مسیر آپوستیل نمی‌گیرد، چون مرجع صالحی زیر کنوانسیون ندارد. ترکیه از ۲۹ سپتامبر ۱۹۸۵ طرف است. پاکستان از ۹ مارس ۲۰۲۳ طرف است و به همین دلیل سند رسمی پاکستان می‌تواند راه دیگری برود. روز ثبت درخواست جدول وضعیت را بررسی کنید.

بروشور وزارت به پرسشی هم جواب می‌دهد که مردم آن را به میز اشتباه می‌برند. مدرکی که آپوستیل دارد دیگر در وزارت خارجهٔ ترکیه تأیید نمی‌شود. میان کشورهای عضو، خود آپوستیل همان تأیید است. برای ایران و افغانستان آپوستیلی در کار نیست که ارائه شود. پس راه مدرکِ بدون آپوستیل در همان بروشور باز می‌شود.

دو روش در بروشور وزارت خارجه

بروشور واحد تصدیق مدارک خارجی را توضیح می‌دهد که آپوستیل نشده‌اند و باید در ترکیه به کار بروند. برای تهران یا کابل باجهٔ جدا چاپ نکرده است. دو روش را می‌گوید. پیش از هر دو، تأیید داخلی کشور صادرکننده را تمام می‌کنید، از جمله تأیید وزارت خارجهٔ همان کشور. باجه‌های جاری را از مرجعی بپرسید که صفحه را صادر کرده است. ترتیبی که از یک انجمن کپی شده باشد بروشور نیست.

بروشور یک قاعدهٔ ترجمه هم بالای هر دو روش می‌گذارد. برای آنکه سند رسمی خارجی نزد مقام‌های ترکیه به کار برود، ترجمهٔ ترکی مترجم سوگندخورده باید نمایندگی ترکیه در خارج آن را تأیید کند و به مدرک پیوست شود. این جمله را با همان روشی بخوانید که به شما گفته‌اند. ترجمه‌ای که در کشور اشتباه آماده شود، یا مرجع اشتباه آن را تأیید کند، همان راهی است که پروندهٔ آماده برگردانده می‌شود.

روش اول: نمایندگی ترکیه در کشور صادرکننده

در روش اول مدرک را می‌گیرید، تأیید داخلی و تأیید وزارت خارجهٔ همان کشور را تمام می‌کنید، مدرک را همان‌جا ترجمه می‌کنید و نمایندگی ترکیه ترجمه را تأیید می‌کند. بروشور سپس می‌گوید مدرک می‌تواند مستقیم در ترکیه به کار برود. تأیید دوبارهٔ وزارت ترکیه، یا مرجع ترکی دیگری، لازم نیست.

این روش به آن بستگی دارد که نمایندگی ترکیه در کشور صادرکننده بتواند همان صفحه را تأیید کند. بروشور قول نمی‌دهد هر نمایندگی این ماه برای هر مدرکی باز باشد. پیش از آنکه اصل دانشنامه، شناسنامه یا سند ازدواج را بفرستید، از نمایندگی بپرسید اکنون چه چیزی را می‌پذیرد، کدام مهر قبلی را می‌خواهد و ترجمه را تأیید می‌کند یا اصل را یا هر دو را. اگر نتواند این کار را بکند، از ادارهٔ مقصد در ترکیه بپرسید کدام روش را می‌پذیرد.

ترجمه در این روش بخشی از تأیید است، نه نسخهٔ شخصی برای خواندن. باید مطابق اصل باشد. املای فارسی نام، املای لاتین گذرنامه و املای دانشنامهٔ قدیمی اغلب یک حرف با هم فرق دارند. راهنمای ترجمهٔ رسمی توضیح می‌دهد چرا مترجم این املاها را بی‌صدا یکی نمی‌کند.

روش دوم: نمایندگی کشور صادرکننده در ترکیه، سپس آنکارا یا استانداری

در روش دوم، مدرکی که وزارت خارجهٔ کشور صادرکننده آن را تأیید کرده، نمایندگی همان کشور در ترکیه تأیید می‌کند. اگر آن نمایندگی در آنکارا باشد، وزارت خارجهٔ ترکیه این تأیید را تصدیق می‌کند. اگر در شهر دیگری باشد، استانداری همان شهر این کار را می‌کند. ترجمه در این روش در ترکیه انجام می‌شود و نمودار بروشور تأیید دفتر اسناد رسمی را روی همان ترجمه می‌گذارد.

واحد تصدیق با وقت قبلی کار می‌کند. پیش از رفتن از tasdik.mfa.gov.tr وقت بگیرید. زنجیرهٔ اصل را ببرید. واحد امضا و مهر قبلی را تأیید می‌کند. دانشنامه را بازنویسی نمی‌کند و دربارهٔ پروندهٔ اقامت، معادل‌سازی یا ارزشیابی هم تصمیم نمی‌گیرد.

کدام روش لازم است را جملهٔ ادارهٔ مقصد تعیین می‌کند. شورای آموزش عالی (YÖK) ترجمهٔ ترکی را می‌پذیرد اگر دفتر اسناد رسمی ترکیه یا نمایندگی ترکیه در خارج آن را تأیید کرده باشد. به همین دلیل هر دو روش ممکن است در یک فهرست ارزشیابی یا معادل‌سازی دیده شوند. ادارهٔ مهاجرت، ادارهٔ نفوس یا مرکز معادل‌سازی دیپلم ممکن است فقط یکی را نام ببرد. پیش از آنکه برای روش دیگر پول بدهید، اصل ناتمام را نشان دهید.

شناسنامه و سند ازدواج

راهنمای مدارک e-İkamet شناسنامهٔ خارجی، مدرک حضانت، گواهی فوت و سند ازدواج را سند احوال شخصیه می‌داند. اگر دارنده شهروندِ کشوری باشد که طرف کنوانسیون آپوستیل نیست، یا مدرک آپوستیل نداشته باشد، توضیح، تأیید مقام‌های همان کشور و مقام‌های مجاز ترکیه را می‌خواهد. تأیید کنسولگری یا سفارت و وزارت خارجه و ترجمهٔ ترکی تأییدشده در دفتر اسناد رسمی را نام می‌برد. فرم دانشجویی که ۲۱ اکتبر ۲۰۲۶ خوانده شد همین توضیح را برای فرد زیر سن قانونی چاپ کرده است. پروندهٔ اجازه این نتیجه را چطور به کار می‌برد در راهنمای اقامت ۲۰۲۶ و راهنمای اقامت دانشجویی آمده است.

سند ازدواج، ازدواج را نشان می‌دهد و راهنما اصل را در روز وقت می‌خواهد. نمونه‌ای که ادارهٔ نفوس ترکیه صادر کرده فرق دارد: امضای الکترونیکی، یا امضا و مهر، می‌تواند کافی باشد. فقط به این دلیل که گذرنامه‌ها ایرانی یا افغانستانی است این نمونه را برای تأیید به خارج نفرستید. مسیر را مرجع صادرکننده انتخاب می‌کند. پرونده‌ای که برای دانشگاه آماده شده خودبه‌خود پروندهٔ ازدواج نیست. مدارک هویتی برای همین اسناد است. مدارک اقامت و ویزا برای پروندهٔ اجازه‌ای است که آن‌ها را نگه می‌دارد.

معادل‌سازی دیپلم در وزارت آموزش ملی

معادل‌سازی در وزارت آموزش ملی یعنی مشخص شود مدرک دبستان یا دبیرستانِ گرفته‌شده در خارج، یا مدرک مدرسهٔ بین‌المللی همان سطح در ترکیه، با کدام پایه و رشته در ترکیه برابر است. این کار پذیرش دانشگاه نیست و کار YÖK هم نیست. قاعدهٔ جاری آیین‌نامهٔ معادل‌سازی است که در روزنامهٔ رسمی به تاریخ ۹ ژوئیهٔ ۲۰۲۴ منتشر شده است. درخواست از e-Denklik می‌رود. فرم را بارگذاری می‌کنید و اصل‌ها را در مرکز نشان می‌دهید. داخل ترکیه مرکز، ادارهٔ آموزش استان یا شهرستان است. در خارج، دفتر رایزن آموزشی یا وابستهٔ آموزشی است.

برای فارغ‌التحصیل، مادهٔ ۵ دیپلم، یا مدرک حق دریافت دیپلم، را با آپوستیل می‌خواهد. جایی که آپوستیل نباشد، همان ماده تأیید وزارت آموزش همان کشور، وزارت خارجهٔ آن یا سفارت یا کنسولگری‌اش را می‌پذیرد. ایران و افغانستان در همین شاخه‌اند. اگر اصل گم شده باشد، مادهٔ ۴ رونوشتی را می‌پذیرد که مدرسه و وزارت آموزش همان کشور تأیید کرده باشند: اگر کشور عضو باشد با آپوستیل و اگر نباشد با تأیید سفارت همان کشور. مادهٔ ۱۲ مدرک و دیپلمی را که همه یا بخشی از آن با آموزش از راه دور گرفته شده از معادل‌سازی بیرون می‌گذارد.

اگر مرکز نتواند زبان رسمی مدارک را بخواند، مادهٔ ۵ ترجمهٔ تأییدشده در دفتر اسناد رسمی می‌خواهد. ترجمه‌ای که در خارج انجام شده، طبق قانون دفاتر اسناد رسمی شمارهٔ ۱۵۱۲، تأیید کنسولی می‌خواهد. مدرک هویتی را که آیین‌نامه نام برده و صفحه‌های ورود و خروج گذرنامه برای کشور تحصیل را هم می‌دهید. زیر هجده سال پدر یا مادر درخواست می‌دهد. تا سه ماه از تاریخ صدور گواهی می‌توان اعتراض کرد. مدرسه‌های ترکیه در خارج، مدرسه‌های بنیاد معارف و مدرسه‌های دولتی و خصوصی قبرس شمالی از این مسیر نمی‌گذرند. در این نوشته هزینهٔ وزارتخانه نیامده است.

ارزشیابی YÖK و هزینه‌ای که برای ۲۰۲۶ تعیین شده

شورای آموزش عالی مدرک کاردانی، کارشناسی و کارشناسی ارشدِ گرفته‌شده در خارج را به رسمیت می‌شناسد. دکتری را به رسمیت نمی‌شناسد. ارزشیابی دکتری با هیئت بین‌دانشگاهی (Üniversitelerarası Kurul) است. Study in Türkiye ارزشیابی را این‌طور توضیح می‌دهد که مدرک خارجی در همان سطح، از نظر دستاورد تحصیل، با مدرک ترکی برابر دانسته شود. مؤسسه‌ای که کشور خودش آن را مجاز نکرده یا YÖK آن را به رسمیت نمی‌شناسد رد می‌شود. نامهٔ شناسایی مؤسسه، گواهی ارزشیابی نیست.

صفحهٔ درخواست YÖK تصمیم ۲۴ دسامبر ۲۰۲۵ هیئت اجرایی آموزش عالی را ثبت کرده است. از ۱ ژانویهٔ ۲۰۲۶ تا ۳۱ دسامبر ۲۰۲۶، درخواست ارزشیابی مدرک و درخواست بررسی دوباره ۱۲۵۰ لیر ترکیه است. گواهی انطباق پس از فراغت از قبرس شمالی هم ۱۲۵۰ لیر است. نامهٔ «پرونده در جریان است»، اگر هنگام درخواست خواسته نشود، ۳۰۰ لیر است. اگر همان وقت خواسته شود صفحه هزینه‌ای نمی‌گیرد. درخواست‌های دیگر برای دریافت اطلاعات ۳۰۰ لیر است. درخواستی که فقط به مدرک خواسته‌شدهٔ خود YÖK جواب می‌دهد رایگان است. شمارهٔ حساب روی همان صفحه چاپ شده و در شرح پرداخت باید نوشته شود پول برای کدام درخواست است. رقم ۱۵۰ لیر در پاسخ قدیمی Study in Türkiye این تصمیم نیست.

صفحه تعداد روز ثابتی نمی‌دهد. با پروندهٔ ناقص کار شروع نمی‌شود. اگر بعداً نقص پیدا شود سی روز وقت دارید. پس از آن درخواست برگردانده می‌شود.

پروندهٔ YÖK چه چیزهایی دارد، از جمله کد ایران

شهروند ترکیه و تبعهٔ خارجی که کاردانی، کارشناسی یا کارشناسی ارشد را در خارج تمام کرده می‌تواند درخواست دهد. پیش‌درخواست آنلاین را از نشانی‌ای که صفحه داده، denklik.webfarm.yok.gov.tr، و فرم رضایت‌نامه را امضا می‌کنید. اصل دانشنامه و ریزنمرات را می‌برید، هر کدام با ترجمهٔ ترکی که دفتر اسناد رسمی ترکیه یا نمایندگی ترکیه تأیید کرده باشد. ریزنمرات باید همهٔ درس‌ها، ساعت یا واحد، و نمره را نشان دهد. گذرنامه‌های دوران تحصیل یا کپی تأییدشدهٔ صفحه‌های سفر، سابقهٔ ورود و خروج، رسید هزینه و کپی رنگی هر صفحه را هم می‌آورید.

سطر ایران اختیاری نیست. برای مدرک دانشگاهی ایران، چه درخواست‌کننده شهروند ایران باشد و چه تبعهٔ کشور دیگری، فرم رضایت‌نامه باید کد ۲۰ رقمی دانش‌آموختگی را داشته باشد. YÖK می‌گوید کد از بخش دانش‌آموختگان Portal.saorg.ir گرفته می‌شود و درخواست بدون کد پذیرفته نمی‌شود. کد راه تأیید خود مدرک است. ترجمه آن را نمی‌سازد.

تبعهٔ خارجی که می‌خواهد در ترکیه برای کارشناسی ارشد یا دکتری درخواست دهد، طبق همین صفحه، جز در رشته‌های سلامت با کار بالینی، به ارزشیابی نیاز ندارد. می‌تواند نامهٔ شناسایی مؤسسه بخواهد و با آن به دانشگاه درخواست دهد. شهروند ترکیه که کارشناسی یا کارشناسی ارشد را در خارج گرفته، برای درخواست تحصیلات تکمیلی در ترکیه باید ارزشیابی کند. اگر زبان رشته از آزمون‌هایی باشد که ÖSYM برگزار می‌کند، صفحه نمرهٔ تأییدشدهٔ دست‌کم ۶۰ یا معادل پذیرفته‌شده را تا دو سال پس از درخواست می‌خواهد. ترجمهٔ دانشنامه و ریزنمرات برای همین دو مدرک است. پذیرش، جدا از به رسمیت شناختن مدرکی که از قبل دارید، در راهنمای دانشگاه ۲۰۲۶ آمده است.

مدارک مدرسهٔ افغانستان، بدون باجهٔ ساختگی

تذکره، دیپلم مدرسه، ریزنمرات یا سند ازدواج از افغانستان ممکن است به دری، پشتو یا هر دو باشد. زبان ترجمه تابع خود صفحه است. تأیید هم همان دو واقعیت ایران را دارد. افغانستان طرف کنوانسیون آپوستیل نیست و دو روش بروشور برای مدرکی است که آپوستیل نمی‌گیرد. مادهٔ ۵ آیین‌نامهٔ آموزش ملی برای فارغ‌التحصیل دبیرستان همان شاخه را به کار می‌برد: تأیید وزارت آموزش همان کشور، وزارت خارجه، یا سفارت یا کنسولگری.

بروشور باجه‌ای در کابل نام نبرده و این صفحه هم نام نمی‌برد. از نمایندگی ترکیه بپرسید کدام مهر قبلی را می‌خواهد و آیا اصل را می‌پذیرد. اگر نتواند صفحه را تأیید کند، ترجمه مهر جاافتاده را نمی‌سازد. دیپلم متوسطه‌ای که دانشگاه هنگام ثبت‌نام می‌خواهد، اگر فهرست همان دانشگاه آن را نام برده باشد، پروندهٔ وزارتخانه است. مدرک کارشناسی که برای به رسمیت شناخته شدن عرضه می‌شود پروندهٔ YÖK است.

ترتیبی که می‌شود دنبال کرد

کتبی از ادارهٔ مقصد بپرسید در کدام کار هستید: پروندهٔ اقامت یا ازدواج، معادل‌سازی دیپلم، یا ارزشیابی YÖK. از ایران یا افغانستان آپوستیل نخواهید. تأیید داخلی کشور صادرکننده را، از جمله وزارت خارجهٔ آن، تمام کنید. سپس روش اول یا دوم را بروید، هر کدام را که جملهٔ همان اداره و روال جاری نمایندگی اجازه می‌دهد. ترجمهٔ ترکی را وقتی سفارش دهید که بدانید در خارج تأیید می‌شود یا در ترکیه به دفتر اسناد رسمی می‌رود. ترجمهٔ رسمی و تأیید نوتر این دو کار را جدا نگه می‌دارد. خدمات ترجمه پیش از ترجمهٔ هر صفحه، نوع مدرک، زبان‌ها، کشور صادرکننده و ادارهٔ مقصد را می‌پرسد.

• شروع ترجمه پیش از تأیید اصل، وقتی اداره اول مهرهای روی اصل را خواسته است.
• فرستادن ترجمهٔ انگلیسی جایی که فهرست ترجمهٔ ترکی تأییدشده در دفتر اسناد رسمی خواسته، یا گرفتن مهر دفتر ترجمهٔ خارجی به‌جای تأیید دفتر اسناد رسمی ترکیه.
• درخواست ارزشیابی دیپلم دبیرستان از YÖK، یا معادل‌سازی مدرک کارشناسی از وزارت آموزش ملی.
• دادن مدرک دانشگاه ایران بدون کد دانش‌آموختگی، یا پرداخت رقم قدیمی ۱۵۰ لیر به‌جای ۱۲۵۰ لیری که برای ۲۰۲۶ تعیین شده است.
• یکی کردن املای نام‌هایی که خود اصل‌ها یکسان نیستند.

هزینه کجا معلوم می‌شود و تصمیم با کیست

تعرفهٔ نوتر و دستمزد ترجمه برای همان مدرکی گفته می‌شود که روبروی شماست، بر اساس حجم، ترکیب زبانی و کاری که از نوتر خواسته شده. پیام اول شمارهٔ گذرنامه لازم ندارد. این صفحه‌ها در اکتبر ۲۰۲۶ خوانده شده‌اند. اداره، پرونده‌ای را که تحویل می‌گیرد می‌پذیرد یا نمی‌پذیرد. زنجیرهٔ کامل همان تصمیم نیست. معرفی مترجم در صفحهٔ Asuman Aksoy است.