Farsça, Darice ve Peştuca belgeler için Türkiye’de yeminli tercüme

Önce belgeyi alacak makame sorun

Tercümeyi kabul eden veya reddeden, isteyen makamdır; tercüman veya genel bir alışkanlık değil. İl göç idaresi, üniversitenin kabul birimi, nüfus müdürlüğü ve noter farklı iş yapar. Belge tercüme edilmeden önce o makama üç şey sorun: hangi dili istediğini, yeminli tercüme mi noter onaylı tercüme mi yoksa ikisini birden mi istediğini ve aslın üzerinde apostil veya konsolosluk tasdiki olup olmaması gerektiğini.

Ailelerde çoğu zaman Farsça İran nüfus kayıtları, Afganistan tezkereleri ve Darice veya Peştuca okul belgeleri bir arada durur; bazen aynı sayfadadır. Türkiye’deki makam neredeyse her zaman Türkçe ister. İngilizce, sayfayı sizin anlamanıza yarar ve bazı üniversiteler ikisini de ister. Talimat Türkçe diyorsa İngilizce onun yerine geçmez. Tercümeden önce bakılacaklar kısa ilk adımdır. Bu yazı, bu üç dil için uzun hâldir.

Yeminli tercüme ile noter onayı ayrı adımlardır

Türkiye’de yeminli tercüman, noter huzurunda yemin etmiş tercümandır. TürkiyeRota ile yazılı tercümeleri hazırlayan Asuman Aksoy, bir Türk noterinde yeminlidir. Teyit edilen yazılı dil çiftleri Farsça–Türkçe, Darice–Türkçe, Peştuca–Türkçe ve İngilizce–Türkçedir; her biri iki yöndedir. Yeminli tercüme, o yemin altındaki imzalı çalışmadır. Dosyanın isteyebileceği her kaşenin kendisi değildir.

Noter onayı ayrı bir noter işlemidir. Noter sayfayı yeniden çevirmez. İşlemin istediği işlemi onaylar; buna tercümanın imzası da girebilir. e-İkamet’in yabancı nüfus belgesi açıklaması, herhangi bir Türkçe tercüme değil, noter onaylı Türkçe tercüme ister. Gelişigüzel bir tercüme veya yalnız Tahran’da ya da Kabil’de noterden geçmiş bir tercüme, listenin adını andığı ürün değildir. Daha ucuz olana para vermeden önce listenin hangisini yazdığını sorun.

Sıra da ürünün parçasıdır. Kimi makam önce tercümanın işini, sonra noteri ister. Kimi, Türkçe metin asla bağlanmadan önce aslın üzerinde apostil veya konsolosluk kaşesi ister. Önce Türkiye’de noterde onaylatıp sonra aslın hâlâ bir kaşeye ihtiyacı olduğunu görmek, iki kez ödemenin yoludur. Tercüme hizmeti bu yüzden belgeyi alacak makamı ve belgeyi düzenleyen ülkeyi sorar. Tercümanın profili Asuman Aksoy sayfasındadır.

Apostil ne yapar, hangi ülke verebilir

Apostil, 5 Ekim 1961 tarihli Lahey Sözleşmesi kapsamındaki bir belgedir. Taraf ülkeler arasında resmî bir belge için zincir tasdikin yerine geçer. Belgenin kökenini onaylar: imzayı, mührü ve imzalayanın sıfatını. Sayfayı çevirmez ve Türkçe metnin doğru olduğunu söylemez. Study in Türkiye’nin denklik notları da apostili aynı anlamda anlatır: diploma ve transkript gibi belgelerde taraflar arasında kullanılan onay.

Kimin taraf olduğuna Lahey Konferansı, yani HCCH karar verir. Bu sözleşme, sözleşme 12, için durum tablosu son olarak 30 Haziran 2026’da güncellenmiş ve o tarihte 130 taraf ülke saymıştır. Türkiye satırında imza 8 Mayıs 1962, onay 31 Temmuz 1985, yürürlük 29 Eylül 1985’tir. Pakistan 8 Temmuz 2022’de katılmış, sözleşme Pakistan için 9 Mart 2023’te yürürlüğe girmiştir. İran tabloda yoktur. Afganistan da yoktur. Taraf olmayan bir ülkenin düzenlediği belge bu sözleşme altında apostil alamaz, çünkü o ülkenin sözleşmede yetkili bir makamı yoktur.

Tabloyu kendiniz açabilirsiniz: HCCH durum tablosu. Kaynak olarak ticari bir ülke listesi kullanmayın. Üyelik değişir. Tayland, örneğin, Haziran 2026 tablosunda 28 Şubat 2027 yürürlük tarihiyle yer alır. Önemli olan tarihtir; bir ülkenin “katıldığı” sloganı değil.

e-İkamet’in bastığı kural

Kısa dönem ikamet belge listesi ve diğer bazı e-İkamet listelerindeki aynı not, doğum kaydı, velayet kâğıdı veya evlilik kaydı gibi yabancı bir nüfus belgesinde ne yapılacağını yazar. Belgeyi Türk makamları düzenlediyse e-imza veya imza ve kaşe ister. Yurt dışında, Apostil Sözleşmesine taraf bir ülkede düzenlendiyse noter onaylı Türkçe tercüme ve apostil ister. Başvuran, taraf olmayan bir ülkenin vatandaşıysa veya ülke taraf olduğu hâlde belgede apostil yoksa, belgenin ilgili ülke makamları ve bu iş için yetkili Türk makamlarınca onaylanmasını ister. Not, konsolosluk veya büyükelçilik ile Dışişleri Bakanlığının onayını ya da bu konuda yetkili Türk makamlarını ve noter onaylı Türkçe tercümeyi adlandırır.

Bu, resmî notun kendisi kadar açıktır. İran veya Afganistan için makamlara göre uydurulmuş bir sıra vermez; yetkili makam belgeye ve temsilciliğe göre değişir. Aslı kargoya vermeden önce yolu düzenleyen makamla ve Türk temsilciliğiyle teyit edin. İzin dosyasının bu sayfaları nasıl kullandığı 2026 ikamet rehberindedir.

Pakistan burada karşı örnektir. Sözleşme Pakistan için yürürlükte olduğu için, apostilin kapsayabildiği bir Pakistan resmî belgesi aynı notun apostil kolunu, ardından noter onaylı Türkçe tercümeyi izleyebilir. Apostil hiç almamış bir Pakistan belgesi onay koluna düşer. Kolu pasaport seçmez. Belgeyi düzenleyen ülke ve üzerindeki kaşeler seçer.

İran’dan gelen Farsça belgeler

İran nüfus kayıtları, mahkeme evrakı, diplomalar ve taşınmaz belgeleri çoğu zaman Farsçadır. Türk makam inceleyecekse çift Farsça–Türkçedir. Farsça ile Darice akrabadır ve yine de ayrı teyit edilmiş dil çiftleridir. Hangisinin kullanılacağına o sayfadaki yazı ve ifade karar verir.

İran Apostil Sözleşmesine taraf olmadığı için e-İkamet notunun apostil kolu açılmaz. Onay kolu açılır: ilgili İran makamlarının ve notun saydığı Türk makamlarının onayı ile noter onaylı Türkçe tercüme. Üniversiteler ve Yükseköğretim Kurulu aynı fikri kendi cümleleriyle yazar. Study in Türkiye’nin denklik yanıtları, denklik belgelerinin kopya ve tercümelerinin Türkiye’deki noterlerce veya diplomanın alındığı ülkedeki Türk temsilciliklerince onaylanması gerektiğini söyler. Tanınmasını istediğiniz bir diploma, ikamet dosyasındaki doğum belgesiyle aynı işlem değildir. Tek bir dosyayı iki işe yaramasını ummadan önce hangi işlemde olduğunuzu sorun. Konsolosluk adımları ve iki denklik dosyası tasdik ve denklik rehberindedir.

Adlar sık sorun çıkarır. Bir adın Farsça yazılışı, pasaporttaki Latin yazılışı ve eski diplomanın yazılışı çoğu zaman bir harfle ayrılır. Tercüme, çevirdiği aslı izlemelidir. Diplomayı pasaporta uysun diye sessizce “düzeltmemelidir”. Kayıtlar uyuşmuyorsa, tercüme ısmarlanmadan önce bunu belgeyi düzenleyen makama veya belgeyi alacak makama sorun. Farkı gizleyen düzgün bir dosya, farkı gösteren bir nottan daha kötüdür.

Afganistan’dan gelen Darice ve Peştuca belgeler

Bir tezkere, transkript, diploma veya evlilik kaydı Darice, Peştuca veya her ikisi birden olabilir. Türkçede bu dilin adı Daricedir; Dari aynı dilin yaygın adıdır. Dil çiftini belgedeki dil belirler. Peştuca, Peştuca–Türkçe ister. Darice, Darice–Türkçe ister. İki dilli bir belgenin yalnız Darice sütununu çevirmek, Peştuca sütunu okunmamış bırakır.

Afganistan da HCCH apostil tablosunda yoktur. İzlediğiniz liste e-İkamet listesiyse İran’daki kol burada da geçerlidir: ilgili ülke makamlarının ve yetkili Türk makamlarının onayı, artı noter onaylı Türkçe tercüme. Bu makamların bugün ne istediği ve hangi temsilciliğin bunu yapabildiği, 2022 tarihli bir forum yazısından kopyalanacak bir şey değildir. Onlara sorun. Temsilcilik kapalı olduğu veya kayıt doğrulanamadığı için belge tasdik edilemiyorsa, tercüme eksik kaşeyi icat edemez. Varsa hangi alternatifi kabul edeceğini alacak makam söyler. Yanıt bazen daha iddialı bir tercüme değil, başka bir belgedir.

Üniversite ayrıca noter onaylı Türkçe diploma ve transkript ile Millî Eğitim Bakanlığından lise denkliği isteyebilir. Bu bakanlık YÖK değildir. YÖK denkliği, yurt dışında alınmış ön lisans, lisans ve yüksek lisans diplomaları içindir. Bu adımları üniversite başvuru rehberi ayırır. Çeviri sorusunu uluslararası öğrenci ofisine yazılı sorun ve yanıtı dosyada tutun.

Hangi işlem ister, hangisi istemez

Bu sayfanın okurunda üç durum bir arada gelir. Tek bir kontrol listesini paylaşmazlar.

İkamet, türünüzün belge listesi yabancı bir nüfus belgesi saydığında ister. Doğum, evlilik, boşanma, velayet ve ölüm kayıtları olağan olanlardır ve yukarıdaki not olağan talimattır. Klasördeki her sayfa nüfus belgesi değildir. Türkiye’de imzalanan bir kira, Meşhed veya Herat’ta düzenlenen evlilik cüzdanından başka bir nesnedir. Listenin Türk noter örneği olarak istediği bir Türk belgesine apostil yaptırmayın.

Üniversite kabulü, o üniversitenin güncel uluslararası sayfasının saydığını ister. Diploma ve transkriptin tasdikli tercümesi, Study in Türkiye üniversite profillerinde sık görülür; adlandırdıkları onay makamı çoğu zaman bir Türk noter veya bir Türk temsilciliğidir. Bir üniversitenin cümlesi sonraki üniversitenin cümlesi değildir. Elinizde olan bir diplomanın denkliği YÖK’ün işlemidir, kendi belge listesi vardır. Study in Türkiye, o dosyadaki tercümelerin Türkiye’de bir noter veya bir Türk temsilciliğince onaylanması gerektiğini yazar.

Türkiye’deki evlilik ve aile işlemleri, yabancı evlilik veya doğum kaydını nüfus müdürlüğünün ya da göç listesinin tarif ettiği biçimde ister. Üniversite için hazırlanmış bir tercüme, üzerindeki kaşeler başka bir işleme ait olabildiği için aile izni dosyasının yerini tutmaz. Kuşkunuz varsa bitmiş dosyayı, başvurunun kalanını onun üzerine kurmadan önce makama gösterin.

İşleyen bir sıra ve ikinci ziyaret çıkaran hatalar

İşleyen sıra yukarıdaki kuralları izler. Alacak makamın yazılı listesini alın. Her sayfadaki dili okuyun; kişinin uyruğunu değil. Biri size apostil dediyse HCCH tablosuna bakın ve belgeyi düzenleyen ülke taraf değilse durun. Tarafsa apostil, o ülkenin yetkili makamından, resmî belgenin üzerine gelir; o makam başka türlü demedikçe tercümenin üzerine değil. Taraf değilse makamın açıklamasındaki onay yolunu izleyin ve aslı göndermeden makamları teyit edin. Ondan sonra doğru dil çiftinde Türkçe tercümeyi ve liste istediysa Türk noter onayını yaptırın. Randevuya asılları götürün.

Pahalı hatalar bellidir: asıl tasdik edilmeden çevirmek, yalnız İngilizceye çevirmek, üç dili birbirinin yerine koymak, Türkiye dışındaki bir tercüme bürosunun kaşesini Türk noterinin onayı sanmak ve asılların birleştirmediği yazılışları tercümana birleştirtmek. TürkiyeRota tercüme hizmetine ilk mesajda belge türü, diller, düzenleyen ülke, alacak makam ve tarih yeter. Kopyanın nasıl paylaşılacağı ondan sonra kararlaştırılır.

Noter tarifesi ve tercüme ücreti uzunluğa, dil çiftine ve noterden istenen işleme bağlıdır. Önünüzdeki belge için söylenir; başka bir makbuzdan kopyalanmaz. Özenli bir dosya kabul garantisi değildir. Kabul kararı, dosyayı verdiğiniz makamındır.