تحصیل / ۱۰ دقیقه مطالعه
آزمون یوس و آزمونهای ورودی دانشگاههای ترکیه در سال ۲۰۲۶
در سال ۲۰۲۶ نمرهٔ TR-YÖS، یوس اختصاصی دانشگاهها، SAT، ACT، A-level، IB، کنکور سراسری ایران و معدل دیپلم چگونه بررسی میشود؟ داشتن نمره به معنای پذیرش نیست.
مجلهٔ TürkiyeRota · اطلاعات عمومی

دو آزمون با یک نام: یوس
امروز نام «یوس» هنوز برای دو آزمون متفاوت به کار میرود. TR-YÖS آزمون پذیرش دانشجوی خارجی در دانشگاههای ترکیه است و ÖSYM (سازمان سنجش ترکیه) آن را برگزار میکند. یوس اختصاصی دانشگاه، آزمونی است که خود دانشگاه طراحی و تصحیح میکند. اگر در صفحهٔ دانشگاهی فقط «YÖS» نوشته شده باشد، معلوم نیست منظورش کدام آزمون است. پیش از پرداخت هزینه یا خرید بلیت، بهصورت کتبی از دانشگاه بپرسید.
ÖSYM از سال ۲۰۲۳ آزمون یوس سراسری ترکیه، یعنی TR-YÖS، را برگزار میکند. طبق ضوابط پذیرش دانشجوی خارجی شورای آموزش عالی ترکیه (YÖK)، این آزمون به زبانهای ترکی، آلمانی، عربی، فرانسوی، انگلیسی و روسی برگزار میشود، از سال ۲۰۲۴ سالی دو بار برگزار میشود و دانشگاهها هنگام پذیرش دانشجوی خارجی باید نتیجهٔ TR-YÖS را در نظر بگیرند. سهمیه، ویزا و اقامت دانشجویی در راهنمای درخواست دانشگاههای ترکیه در ۲۰۲۶ آمده است. این مطلب فقط به آزمون میپردازد.
یوس اختصاصی دانشگاهها هنوز وجود دارد، اما دیگر راه ورود به دانشگاههای دولتی نیست. Study in Türkiye آن را آزمونی معرفی میکند که برخی دانشگاههای خصوصی (وقفی) در ترکیه یا خارج از ترکیه برگزار میکنند و نتیجهاش را خودشان اعلام میکنند. ضوابط ۲۰۲۶ به دانشگاهها اجازه میدهد در آییننامهٔ مصوب خود آزمون ملی، آزمون بینالمللی، معدل دبیرستان یا آزمون اختصاصی خود را ملاک قرار دهند. اما دانشگاههای دولتی از سال تحصیلی ۲۰۲۴–۲۰۲۵ دیگر اجازهٔ برگزاری آزمون اختصاصی ندارند. راهنمای ۲۰۲۶–۲۰۲۷ دانشگاه بینالی ییلدیریم ارزنجان هم میگوید آزمون اختصاصی دانشگاههای دولتی حذف شده است و پذیرش در رشتههای پزشکی، دندانپزشکی، داروسازی و حقوق بر اساس دیپلم و TR-YÖS انجام میشود. صفحهٔ بینالملل دانشگاه مدیپول آنکارا، طبق آنچه در اکتبر ۲۰۲۶ دیدیم، هنوز یوس اختصاصی خود را در کنار TR-YÖS میپذیرفت. نمرهٔ آزمون اختصاصی یک دانشگاه، نتیجهٔ TR-YÖS به حساب نمیآید.
ضوابط ۲۰۲۶ چه چیزهایی را روشن میکند
صفحهٔ پذیرش YÖK بر اساس بند «ف» مادهٔ ۴۵ قانون شمارهٔ ۲۵۴۷، چارچوب پذیرش دانشجوی خارجی در مقطع کاردانی و کارشناسی را با هزینهٔ شخصی تعیین میکند. شما مستقیماً به خود دانشگاه درخواست میدهید و آزمون و حداقل نمره را همان دانشگاه تعیین میکند. نمونههایی که YÖK نام میبرد TR-YÖS، Abitur، SAT و IB است. سهمیهها را YÖK اعلام میکند، اما تاریخها، شهریه و سایر شرایط را خود دانشگاه تعیین میکند. فرم ملی یا حد نصاب سراسری وجود ندارد.
ضوابط از نظر مدت اعتبار، دو نوع نتیجه را از هم جدا میکند. نتایج آزمونهای پایان دبیرستان، مانند Abitur، IB، GCE و Tawjihi، محدودیت زمانی ندارند. اما نتایج آزمونهای ورودی دانشگاه، مانند SAT و TR-YÖS، فقط دو سال اعتبار دارند؛ یعنی بعد از دو سال، نتیجه منقضی به حساب میآید و دانشگاه موظف نیست آن را بپذیرد. دانشگاه همچنین میتواند حداقل نمرهٔ بالاتر یا آزمون دیگری بخواهد.
اینکه چه کسانی میتوانند از سهمیهٔ دانشجوی خارجی استفاده کنند، در راهنمای درخواست آمده است. اما یک تغییر مهم در سال ۲۰۲۶ هم هست: طبق صفحهٔ YÖK، داوطلبانی که در دبیرستانهای ترکیه تحصیل کردهاند یا از آنها فارغالتحصیل شدهاند، از سال ۲۰۲۶ باید از طریق کنکور سراسری ترکیه (YKS) وارد دانشگاههای ترکیه و قبرس شمالی شوند. استثناها عبارتاند از مدارس سفارتها، مدارس بینالمللی ثبتشده در سامانهٔ MOBİS و دانشآموزان خارجی که در قالب برنامههای وزارت آموزش ملی به ترکیه آمدهاند. اگر بخشی از تحصیلاتتان در ترکیه و بخشی در خارج بوده، از دانشگاه کتبی استعلام بگیرید. مدرکی که پیشتر در خارج گرفتهاید به معادلسازی دیپلم یا ارزشیابی مدرک مربوط است، نه نمرهٔ ورودی؛ این موضوع در ادامهٔ همین مطلب آمده است.
SAT، ACT، A-level، IB، کنکور یا معدل؟
YÖK فهرست واحدی از آزمونهای جایگزین منتشر نمیکند و هر دانشگاه آزمونها و حداقل نمرههای خود را در آییننامهاش اعلام میکند. ارقام زیر از صفحههای رسمی همان دانشگاهها در سال ۲۰۲۶ است. روز ثبت درخواست، دوباره همان بخش را بررسی کنید.
بر اساس جدول ۹ سپتامبر ۲۰۲۶ دانشگاه آدیامان، TR-YÖS در مقیاس ۵۰۰ پذیرفته میشود، حداقل نمره به دانشکده بستگی دارد و نتیجه دو سال اعتبار دارد. برای SAT حداقل ۱۰۰۰ از ۱۶۰۰ و در بخش ریاضی حداقل ۶۵۰ از ۸۰۰ لازم است. در ACT حداقل نمرهٔ ریاضی ۲۶ از ۳۶ است. برای کنکور سراسری ایران حداقل ۲۵۰ از ۳۵۰ لازم است و نتیجه دو سال اعتبار دارد. آزمون کانکور افغانستان هم سطر جداگانهای در جدول دارد؛ رقم همان سطر را ملاک قرار دهید.
راهنمای اوت ۲۰۲۶ دانشگاه ارزنجان برای پذیرش تکمیلی، شرایط متفاوتی دارد: برای SAT I حداقل ۱۰۰۰ از ۱۶۰۰ و در ریاضی حداقل ۶۰۰ لازم است و نتیجه دو سال اعتبار دارد. در ACT نمرهٔ ریاضی، استدلال علمی و نمرهٔ کل هرکدام باید دستکم ۲۱ باشد. برای دیپلم IB حداقل ۲۸ لازم است و در آن جدول محدودیت زمانی ندارد. در GCE A-level دستکم سه درس لازم است که یکی از آنها باید با رشته مرتبط باشد. Abitur در مقیاس آلمانی بررسی میشود؛ ۱ بهترین نمره و ۴ پایینترین نمرهٔ قابل قبول است. برای ایران، ملاک این دانشگاه کنکور نیست، بلکه دیپلم دبیرستان (Diplome Debirestan) همراه با مدرک پیشدانشگاهی (Pishdaneshgahi) با معدل دستکم ۱۵ از ۲۰ است. شرط معدل دستکم ۶۰ از ۱۰۰ فقط برای کشورهایی است که آزمون پایان دبیرستان ندارند.
دانشگاه گالاتاسرای در اطلاعیهٔ ژوئیهٔ ۲۰۲۶ برای دیپلم و پیشدانشگاهی ایران حداقل معدل ۱۷ را تعیین کرده است. دانشگاه مدیپول آنکارا، طبق صفحهاش در اکتبر ۲۰۲۶، حداقل معدل ۱۲ از ۲۰ را خواسته است و این موارد را هم میپذیرد: معدل دیپلم معادل دستکم ۵۰ از ۱۰۰، نمرهٔ کل SAT I دستکم ۱۰۰۰ با اعتبار دو سال، Abitur با نمرهٔ ۴، TR-YÖS دستکم ۳۰۰، و یوس اختصاصی خود دانشگاه دستکم ۶۰ از ۱۰۰ با اعتبار دو سال. یعنی چهار دانشگاه، چهار شرط متفاوت برای مدرک ایرانی. اگر نام کشور شما در آییننامه نیامده باشد، معدل دیپلم بهطور خودکار راه جایگزین نیست؛ از دفتر امور بینالملل بپرسید کدام شرط شامل شما میشود.
دانشگاههای مورد نظرتان واقعاً کدام آزمون را میپذیرند؟
اول فهرست دانشگاهها و رشتههایتان را مشخص کنید. نخستین گامها برای تحصیل در ترکیه به انتخاب این فهرست کمک میکند و صفحهٔ تحصیل در ترکیه هم برای مقایسهٔ رشتههاست. انتخاب آزمون بعد از انتخاب دانشگاهها مشخص میشود.
نمرهای که از قبل دارید فقط وقتی برای یک دانشگاه حساب میشود که آییننامهٔ آن دانشگاه آن آزمون را پذیرفته باشد، نمرهٔ شما به حد نصاب برسد و اگر آزمون ورودی دانشگاه است، کمتر از دو سال از آن گذشته باشد. نتایج پایان دبیرستان محدودیت زمانی سراسری ندارند، اما دانشگاه میتواند نمرهای را که پایین میداند نپذیرد.
اگر رشتههای مورد نظرتان، مثل پزشکی، دندانپزشکی، داروسازی و حقوق در دانشگاه ارزنجان، دولتیاند و TR-YÖS میخواهند، باید برای همان آزمون برنامهریزی کنید. یوس اختصاصی یا SAT را که دانشگاه هیچجا نام نبرده، نباید جایگزین آن فرض کنید. ممکن است یک دانشگاه خصوصی نمرهٔ فعلی شما را بپذیرد و دانشگاه دیگری همچنان TR-YÖS بخواهد.
برای داوطلبان ایرانی، «پذیرش بدون کنکور در ترکیه» معمولاً یعنی بدون کنکور سراسری ایران. بعضی دانشگاهها دقیقاً همینطور پذیرش میدهند، اما باز هم پروندهها را رتبهبندی میکنند. دانشگاهی که کنکور را شرط کرده، مثل آدیامان در جدول ۲۰۲۶–۲۰۲۷، روش دیگری دارد. داوطلبان افغانستانی هم با همین دو حالت روبهرو هستند: در یک دانشگاه نتیجهٔ کانکور ملی ملاک است و در دانشگاه دیگر کارنامهٔ مدرسه. مدارک به زبان دری یا پشتو هم به ترجمه نیاز دارند که در ادامه توضیح دادهایم.
ساختار آزمون یوس در ۲۰۲۶
توضیحات ÖSYM دربارهٔ آزمون ۱۱ اکتبر ۲۰۲۶، طبق اطلاعیهٔ رسمی همان هفته، کلیات آزمون را نشان میدهد: آزمون استعداد عددی (Sayısal Yetenek Testi) با ۴۰ سؤال و آزمون ریاضی پایه (Temel Matematik Testi) با ۴۰ سؤال، در ۱۰۰ دقیقه، از ساعت ۱۱:۱۵ به وقت ترکیه. سؤالها به ترکی چاپ میشوند و ترجمهٔ آلمانی، انگلیسی، فرانسوی، روسی و عربی کنارشان است. برای داوطلبانی که وقت اضافه برایشان تأیید شده باشد، ۳۰ دقیقه به زمان آزمون اضافه میشود.
فرمول محاسبهٔ نمره، سرفصلها و هزینهٔ آزمون در دفترچهٔ راهنمای osym.gov.tr آمده و ما آنها را اینجا تکرار نمیکنیم. دانشگاههایی که در بالا نام بردیم حداقل نمرهٔ TR-YÖS را در مقیاس ۵۰۰ اعلام میکنند. نتیجه فقط یک نمره در همین مقیاس است، نه تعیین رشته. آزمون یوس آزمون زبان نیست و مدرک TÖMER هم جای آن را نمیگیرد. پیش از پرداخت، شرایط شرکت در آزمون را بخوانید. شمارهٔ تماس ۴۴۴ ۶۷ ۹۶ در اطلاعیههای ۲۰۲۶ آمده است.
ثبتنام بر اساس تقویم ۲۰۲۶
تاریخها از تقویم آزمونهای ÖSYM و اطلاعیههای osym.gov.tr در اکتبر ۲۰۲۶ گرفته شده است. هزینه همان مبلغی است که در مرحلهٔ پرداخت نمایش داده میشود و در این مطلب ذکر نشده است. مهلت ثبتنام هر دو آزمون ۲۰۲۶ تمدید شد و تمدیدها در روز پایان مهلت اعلام شد.
- دفترچهٔ راهنمای امسال، از جمله شرایط شرکت در آزمون، را بخوانید. ثبتنام را خودتان در tryos.osym.gov.tr انجام دهید. از روشی که دفترچه اعلام کرده پرداخت کنید، رسید را نگه دارید و برای ثبتنام آزمون به واسطهها پول ندهید.
- آزمون نوبت اول (2026-TR-YÖS/1) در ۱۲ آوریل ۲۰۲۶ برگزار شد. ثبتنام از ۱۴ ژانویه ساعت ۱۱:۵۰ تا ۳ فوریه ساعت ۲۳:۵۹ اعلام شده بود و تقویم آزمون، ثبتنام با تأخیر را ۹ تا ۱۱ فوریه نشان میداد. ÖSYM در اطلاعیهٔ ۳ فوریه مهلت ثبتنام و پرداخت هزینهٔ آزمون را تا ۱۱ فوریه ۲۰۲۶ تمدید کرد. نتایج ۷ مه ۲۰۲۶ اعلام شد.
- آزمون نوبت دوم (2026-TR-YÖS/2) در ۱۱ اکتبر ۲۰۲۶ برگزار شد. ثبتنام از ۹ ژوئیه ساعت ۱۰:۰۰ تا ۳ اوت ساعت ۲۳:۵۹ بود و ثبتنام با تأخیر از ۷ اوت ساعت ۱۰:۰۰ تا ۱۱ اوت ساعت ۲۳:۵۹. ÖSYM در ۳ اوت مهلت ثبتنام و پرداخت را تا ۱۱ اوت تمدید کرد. کارت ورود به جلسه از ۲۹ سپتامبر ۲۰۲۶ در دسترس قرار گرفت. تاریخ اعلام نتایج ۵ نوامبر ۲۰۲۶ است.
- روی کارت ورود به جلسه، حوزهٔ امتحانی، زبان و ساعت آزمون را بررسی کنید. اگر نام شما با گذرنامه یکی نیست، پیش از روز آزمون آن را اصلاح کنید.
- نتیجه را فقط برای دانشگاههایی بفرستید که TR-YÖS را میپذیرند، آن هم در مدت اعتبار دوساله و همراه مدارکی که دانشگاه خواسته است. ÖSYM برای شما رشته تعیین نمیکند.
نقش نمره در پروندهٔ پذیرش
نمره فقط یکی از مدارک پرونده است. میزان اهمیت آن و اینکه در سهمیه قبول شوید یا نه را دانشگاه تعیین میکند. YÖK از دانشگاهها میخواهد TR-YÖS را در نظر بگیرند، اما خودش برای داوطلبان رشته تعیین نمیکند.
راهنمای ۲۰۲۶–۲۰۲۷ دانشگاه ارزنجان اجازه میدهد داوطلب بیش از یک آزمون از جدول دانشگاه ارائه کند، به شرط آنکه دستکم یکی از آنها به حد نصاب برسد. در رشتههای غیر از پزشکی، دندانپزشکی، داروسازی و حقوق، رتبهبندی ۷۰ درصد بر اساس معدل دیپلم و ۳۰ درصد بر اساس بهترین نمرهٔ آزمون (پس از تبدیل) است. در آن چهار رشته، دیپلم و TR-YÖS ملاک است. دانشگاه آدیامان حداقل نمرهٔ دانشکدهها را اعلام میکند، اما جدولی که برای این مطلب بررسی شد، روش ترکیب نمرهها را توضیح نمیدهد.
رشتههای هنر، موسیقی و ورزش ممکن است آزمون استعداد جداگانه داشته باشند؛ Study in Türkiye در توضیح TR-YÖS به این نکته اشاره میکند. نامهٔ پذیرش هم به معنای ویزا و اجازهٔ اقامت نیست. این مراحل در راهنمای درخواست ۲۰۲۶ آمده است. تصمیم پذیرش با دانشگاه است.
سال آمادگی زبان ترکی، تومر و انگلیسی
نمرهٔ آزمون ورودی و مدرک زبان تحصیل دو شرط جداگانهاند. رشتههای ترکیزبان معمولاً مدرک TÖMER، آزمون زبان ترکی خود دانشگاه یا مدرک مؤسسهٔ یونس امره را میخواهند. برای نمونه، صفحهٔ دانشگاه ترکیه–آلمان در Study in Türkiye شرط زبان ترکی دارد، از جمله TÖMER در سطح B2 با حداقل نمرهٔ مشخص. سطحی که دانشگاه دیگری خواسته، ملاک این دانشگاه نیست. اگر مدرک زبان ندارید یا سطحتان کافی نیست، بپرسید که باید سال آمادگی ترکی بگذرانید، پروندهتان رد میشود یا پذیرش به تعویق میافتد. سال آمادگی فقط یک دورهٔ زبان است و به معنای پذیرش قطعی نیست.
رشتههای انگلیسیزبان معمولاً یکی از آزمونهای بینالمللی انگلیسی یا آزمون تعیین سطح خود دانشگاه را پس از ورود میخواهند. برای نمونه، دانشگاه فنی خاورمیانه (ODTÜ) اعلام کرده زبان تحصیل در رشتههایش انگلیسی است. اگر مدرک زبان انگلیسی قابل قبول ندارید، بپرسید که آیا سال آمادگی دارد یا پروندهتان تا ارائهٔ مدرک معلق میماند.
بورسیهٔ دولتی ترکیه (Türkiye Bursları) قوانین جداگانهای برای سال آمادگی ترکی دارد که در turkiyeburslari.gov.tr آمده است؛ این قوانین شامل داوطلبانی که با هزینهٔ شخصی تحصیل میکنند نمیشود. مدرک TÖMER هم جای TOEFL، IELTS یا آزمون انگلیسی دانشگاه را نمیگیرد.
دیپلم، ریزنمرات، ترجمه و ارزشیابی مدرک
نمره فقط یکی از مدارک است. معمولاً در کنار آن، گذرنامه، دیپلم یا گواهی موقت پایان تحصیلات، ریزنمرات، عکس و در صورتی که مدارک به زبان دیگری باشند، ترجمهٔ آنها لازم است. زبان ترجمه را اول با دفتر امور بینالملل دانشگاه مشخص کنید. بیشتر دانشگاهها ترجمهٔ ترکی یا انگلیسی میخواهند که یا در دفتر اسناد رسمی (نوتر) ترکیه تأیید شده باشد یا در سفارت یا کنسولگری ترکیه.
ایران و افغانستان عضو کنوانسیون آپوستیل نیستند. روش تأیید مدارک و تفاوت ترجمهٔ رسمی مترجم سوگندخورده با تأیید نوتر در راهنمای ترجمهٔ رسمی فارسی، دری و پشتو آمده است. صفحهٔ ترجمهٔ دانشنامه و ریزنمرات هم مخصوص همین مدارک است. در پیام اول، نوع مدرک، زبانها، کشور صادرکننده و نام دانشگاه را بنویسید، اما شمارهٔ گذرنامه را نفرستید. املای فارسی نام، املای لاتین آن در گذرنامه و نام در دیپلمهای قدیمی اغلب یک حرف با هم فرق دارند. ترجمه باید دقیقاً مطابق خود مدرک باشد.
معادلسازی دیپلم (دنکلیک) یعنی تأیید همارز بودن دیپلم متوسطهٔ شما با دیپلم دبیرستان ترکیه؛ این کار با وزارت آموزش ملی ترکیه است و زمانی لازم میشود که دانشگاه هنگام ثبتنام آن را بخواهد. ارزشیابی (دنکلیک) YÖK مربوط به مدارک کاردانی، کارشناسی و کارشناسی ارشدی است که در خارج گرفته شدهاند. راهنمای دانشگاه ارزنجان میگوید دیپلم خارجی باید معادل دیپلم دبیرستان ترکیه باشد. اگر دانشگاه این گواهی را جزو مدارک ثبتنام خواست، همان موقع اقدام کنید. وقتی زبان ترجمه و نوع تأیید مشخص شد، خدمات ترجمه میتواند ترجمهٔ دیپلم و ریزنمرات را آماده کند. پذیرفتن یا نپذیرفتن پرونده با دفتر امور بینالملل دانشگاه است.

اشتباههایی که یک سال را هدر میدهد
این اشتباهها پرهزینهاند و زیاد تکرار میشوند:
- شرکت در یوس اختصاصی یک دانشگاه خصوصی وقتی دانشگاه مقصد TR-YÖS خواسته، یا برعکس، شرکت در TR-YÖS وقتی دانشگاه هنوز آزمون اختصاصی خودش را میخواهد.
- یکی دانستن کنکور، معدل دیپلم و پیشدانشگاهی، و معدل ساده.
- ارائهٔ نمرهٔ SAT یا TR-YÖS که بیش از دو سال از آن گذشته است.
- تعمیم حد نصاب یک دانشگاه، یا فرمول ۷۰/۳۰ دانشگاه ارزنجان، به دانشگاهی که شرایط دیگری اعلام کرده است.
- برداشت «پذیرش بدون کنکور» بهعنوان تضمین پذیرش.
- ثبتنام نکردن در مهلت مقرر به امید تمدیدی که هنوز اعلام نشده است.
- ترجمه به زبان اشتباه، یا ترجمه پیش از گرفتن تأییدیهای که دانشگاه خواسته است.
- اقدام برای ارزشیابی YÖK در حالی که دانشگاه معادلسازی دیپلم وزارت آموزش ملی را خواسته است.
- ارائهٔ مدرک TÖMER یا سال آمادگی بهجای نمرهٔ آزمون ورودی.
- فراموش کردن آزمون استعداد، یا تصور اینکه با گرفتن نامهٔ پذیرش، ویزا و اقامت هم حل شده است.
قدم بعدی
این چهار منبع کافی است: صفحهٔ پذیرش YÖK برای ضوابط و سهمیهها، osym.gov.tr برای دفترچهٔ راهنما و تقویم آزمون، صفحهٔ بینالملل هر دانشگاه برای آزمونها، حداقل نمره، زبان و مدارک، و توضیح TR-YÖS در Study in Türkiye برای آشنایی کلی با یوس اختصاصی دانشگاهها در کنار آزمون سراسری.
این صفحهها در اکتبر ۲۰۲۶ بررسی شدهاند. پیش از پرداخت، حداقل نمرهها و تاریخها را دوباره بررسی کنید. در صفحهٔ تحصیل در ترکیه، TürkiyeRota در مقایسهٔ رشتهها و آماده کردن مدارکی که دانشگاه خواسته کمکتان میکند. وقتی دانشگاه زبان ترجمه را مشخص کرد، ترجمهٔ دیپلم و ریزنمرات را در خدمات ترجمه آماده میکنیم. سهمیه، بورسیه، ویزای دانشجویی و اقامت در راهنمای درخواست ۲۰۲۶ آمده است. تصمیم پذیرش با دانشگاه است؛ پروندهٔ کامل هم تضمین پذیرش نیست.
این نوشتهها برای آشنایی عمومی است، نه مشاورهٔ حقوقی، پزشکی یا مالیاتی. شرایط روز را از مرجع یا ارائهدهندهٔ مربوط بگیرید.



